وقتی میمونها درس تعامل اجتماعی میدهند در گوشهای آرام از معبد داکشینسوار در نزدیکی کلکته هند، گروهی از میمونهای دمبلند خاکستری (با نام علمی Semnopithecus entellus) راهی متفاوت برای گرفتن غذا از بازدیدکنندگان پیدا کردهاند—بدون داد و فریاد، بدون خشونت، فقط با ادب و زیرکی. این میمونها که در باورهای مذهبی مردم هند، بهویژه بهخاطر شباهتشان با ایزد هانومان، مقدس به شمار میآیند، بهجای پریدن روی مردم یا دزدیدن خوراکی، با حرکاتی آرام و قابلتوجه نزدیک میشوند: پاهای افراد را لمس میکنند، گوشهی لباسشان (مثل شال یا ساری) را میکشند، یا بدون ایجاد مزاحمت، درست روبهرویشان میایستند. آنها این رفتار را معمولاً در اطراف فروشندگان غذا یا زائرانی که نذری به همراه دارند تکرار میکنند—و جالب اینکه اغلب هم به چیزی خوشمزه مثل نان شیرین یا بادامزمینی بوداده میرسند. یادگیری از تجربه، بدون دعوا و درگیری دکتر دیشاری داسگوپتا از مؤسسهی علوم کلکته، که این رفتارها را با تیمش مورد بررسی قرار داده، میگوید: «ما ۳۱ میمون بالغ را تحت نظر گرفتیم و بیش از ۱۲۹۰ مورد رفتار گدایی ثبت کردیم. در بیشتر موارد—یعنی حدود ۸۱ درصد—درخواست آنها موفق بود.» جالبتر اینکه نوع تعامل بر نتیجه تأثیر زیادی دارد. مثلاً کشیدن لباس یا گرفتن پای افراد، بیشترین احتمال دریافت خوراکی را در پی داشته. همچنین اگر میمونی در کنار میمون دیگری که در حال گداییست بایستد، احتمال موفقیتش افزایش مییابد—نشانهای از تأثیر رفتار گروهی حتی در تعاملات غیرکلامی. اما نکتهی جالبتر اینجاست: آنها هرگز دزدی نمیکنند. با اینکه غذا در دسترسشان هست، هرگز سراغ دکهها نمیروند یا چیزی را نمیقاپند. برعکس، روی تعامل مستقیم با انسانها تمرکز میکنند. این موضوع نشان میدهد که میمونها احتمالاً از تجربههای ناخوشایند اولیه مثل راندن توسط فروشندهها، درس گرفتهاند و به مرور، راهی کارآمدتر و بیدردسرتر پیدا کردهاند. میمونها هم شرطی میشوند، مثل ما رفتار این میمونها مثالی آموزنده از «یادگیری شرطی فعال» است—یعنی حیوان از طریق تکرار و مشاهده درمییابد که یک رفتار خاص، به نتیجهی مطلوب منجر میشود. آنها متوجه شدهاند که سکوت و اصرار آرام، بیشتر از سر و صدا یا پرخاشگری جواب میدهد. حتی جوزپ کال، متخصص رفتارشناسی حیوانات از دانشگاه سنت اندروز بریتانیا، معتقد است که این رفتار میمونها نهتنها حاصل تجربهی شخصی آنها، بلکه نوعی «الگوگیری فرهنگی» هم محسوب میشود. به عبارت دیگر، این سبک خاص گدایی به یک سنت رفتاری در گروهشان تبدیل شده. تغذیه ناسالم ولی موردعلاقه با این حال، یک نکتهی نگرانکننده هم وجود دارد. میمونها معمولاً خوراکیهایی مثل هویج یا گلکلم را نادیده میگیرند و تا رسیدن به گزینههای پرقند و پرچرب، مثل شیرینی یا چیپس، به گدایی ادامه میدهند—چیزی که میتواند به مرور به سلامتی آنها آسیب بزند. این موضوع، زنگ خطری برای تأثیر سبک زندگی انسانی بر رفتار و سلامت حیاتوحش است.
موضوعات: علمی, علوم پایه و مهندسی
